Τα κατορθώματα του Στεφάν Μαντέλ, ενός Ρουμάνου οικονομολόγου που κέρδισε το ΛΟΤΤΟ όχι μία, ούτε δύο, αλλά δεκατέσσερις φορές, είναι από τα εντυπωσιακότερα παραδείγματα εφαρμογής μαθηματικών σε τυχερά παιχνίδια.
Ο ίδιος δεν αποκάλυψε ποτέ τις ακριβείς μεθόδους του. Πάνω από 30 χρόνια μετά την τελευταία του νίκη, δημοσιεύτηκε η πρώτη επιστημονική έρευνα πάνω στις μεθόδους του Μαντέλ, η οποία επιβεβαιώνει τον τρομακτικό όγκο εργασίας που έπρεπε να έχει ολοκληρώσει με χαρτί και μολύβι για να φτάσει στα συμπεράσματά του.
Η ιστορία του Στέφαν Μαντέλ, που μοιάζει με σενάριο ταινίας, είναι ένας συνδυασμός τύχης, ευφυίας και εξαιρετικής στρατηγικής.
Η απόδραση από την φτώχεια
Ο Μαντέλ γεννήθηκε στη Ρουμανία το 1934 και μεγάλωσε σε μια εποχή όπου το καθεστώς έκανε την καθημερινότητα ασφυκτική. Με περιορισμένες οικονομικές δυνατότητες και το μέλλον του αβέβαιο, ο Μαντέλ δεν είχε πολλές επιλογές. Ωστόσο, διέθετε κάτι που δεν μπορούσε να του στερήσει κανείς: ένα πανέξυπνο μυαλό και αγάπη για τα μαθηματικά.
Μελετώντας επί χρόνια θεωρίες πιθανοτήτων και συνδυαστικής, οραματίστηκε ένα σύστημα που θα μπορούσε να του προσφέρει την πολυπόθητη οικονομική ελευθερία. Και αυτό το σύστημα είχε στόχο να κερδίσει στο ΛΟΤΤΟ.
Το «Σύστημα Μαντέλ»
Η καινοτομία του Μαντέλ βασίστηκε σε μια αρχή που ονόμασε «συνδυαστική συμπύκνωση». Με αυτή τη μέθοδο, μπορούσε να αποκλείει συγκεκριμένους συνδυασμούς από τα δελτία του, χωρίς να μειώνει αναλογικά τις πιθανότητες νίκης του.
Αργότερα εφάρμοσε τη μέθοδο της πλήρους κάλυψης των συνδυασμών, όταν το τζακποτ της λοταρίας έφτανε να καλύπτει το έξοδο αγοράς κάθε πιθανού συνδυασμού. Πρόκειται για λοταρίες με μαθηματικά σφάλματα ουσιαστικά, που εκείνη την εποχή υπήρχαν σε αρκετά μέρη του κόσμου.
Για παράδειγμα, σε μια κλήρωση όπου απαιτούνταν η επιλογή 6 αριθμών από το 1 έως το 49, οι πιθανοί συνδυασμοί ήταν 13.983.816. Αν η αξία του κάθε λαχνού ήταν μικρή και το έπαθλο αρκετά μεγάλο, ο Μαντέλ μπορούσε να εξασφαλίσει το πρώτο βραβείο, αλλά και δεκάδες μικρότερα ποσά από δευτερεύοντες συνδυασμούς. Για να το βάλει όμως σε εφαρμογή, χρειαζόταν επένδυση κεφαλαίων που δεν είχε.
Η δημιουργία συνδικάτου και οι πρώτες επιτυχίες
Ο Μαντέλ κατάλαβε νωρίς ότι δεν μπορούσε να το πετύχει μόνος του. Έτσι, στα τέλη της δεκαετίας του 1960 μάζεψε μια ομάδα επενδυτών που συνεισέφεραν κεφάλαιο, και μαζί αγόρασαν τεράστιο αριθμό δελτίων.
Τα χρήματα που συγκέντρωσαν δεν αρκούσαν για να καλύψουν όλους τους πιθανούς συνδυασμούς και εδώ μπήκε σε εφαρμογή η θεωρία του Μαντέλ «Συνδυαστική Συμπύκνωση». Ουσιαστικά άφησαν αρκετούς συνδυασμούς χωρίς να τους έχουν ποντάρει και έτσι, στην αρχή, χρειάστηκαν αρκετή δόση τύχης για να κερδίσουν, όπως διαπίστωσε ένας Γερμανός μαθηματικός το 2024, στην έρευνα του οποίου αναφερόμαστε στη συνέχεια.
Την πρώτη φορά που κέρδισε το ΛΟΤΤΟ, η νίκη του απέφερε περίπου 19.000 δολάρια. Μετά την κατανομή των κερδών, του έμειναν μόλις 3.700 δολάρια. Ήταν όμως αρκετά για να εξασφαλίσει τη φυγή του από τη Ρουμανία μαζί με την οικογένειά του και μια νέα ζωή στην Αυστραλία.
Από την Αυστραλία στην αυτοματοποίηση της επιτυχίας
Στην Αυστραλία, ο Μαντέλ εξελίχθηκε. Έπεισε επενδυτές να χρηματοδοτήσουν μια ακόμα μεγαλύτερη εκδοχή του συστήματός του και ουσιαστικά ίδρυσε ένα συνδικάτο. Πλέον, μηχανές και υπολογιστές τύπωναν αυτόματα όλους τους πιθανούς συνδυασμούς. Παρακολουθούσαν λοταρίες σε πολλά μέρη του κόσμου και περίμεναν υπομονετικά να εμφανιστούν οι συνθήκες που χρειαζόντουσαν για να εξασφαλίζουν σίγουρα κέρδη.
Το σύστημα λειτουργούσε σαν καλολαδωμένη μηχανή. Το αποτέλεσμα; Από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 μέχρι τις αρχές των ’90s κατάφερε 12 μεγάλες νίκες σε λοταρίες της Μ. Βρετανίας και της Αυστραλίας, καθώς και χιλιάδες μικρότερα ποσά.
Η όλη επιχείρηση είχε όμως μεγάλα λειτουργικά κόστη. Για παράδειγμα, μετά από μια μεγάλη νίκη το 1987 που απέφερε τζακποτ $1,3 εκατομμυρίων, μετά τους φόρους και την πληρωμή των επενδυτών, ο Μαντέλ έβαλε στην τσέπη του μόλις $97.000.
Το μεγάλο κόλπο στην Αμερική
Η μεγαλύτερη του επιχείρηση πραγματοποιήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες, όταν εντόπισε μια ευκαιρία στη λοταρία της Βιρτζίνια. Η συγκεκριμένη λοταρία είχε μόλις 7 εκατομμύρια πιθανούς συνδυασμούς, ενώ το τζακπότ ξεπερνούσε τα 27 εκατομμύρια δολάρια.
Ο Μαντέλ έστησε εταιρεία με την ονομασία Pacific Financial Resources και ίδρυσε το επενδυτικό ταμείο International Lotto Fund. Από μια αποθήκη στη Μελβούρνη, τύπωσε 7 εκατομμύρια δελτία σε τρεις μήνες, τα οποία απέστειλε στην Αμερική.
Στις 16 Φεβρουαρίου του 1992 κέρδισε το ΛΟΤΤΟ για τελευταία φορά και μάλιστα, είχε κερδίσει το μεγάλο τζακπότ στο ΛΟΤΤΟ της Βιρτζίνια, μαζί με εκατοντάδες μικρότερα βραβεία. Το σχέδιό του είχε δουλέψει και πάλι.
Νομικά προβλήματα και η αλλαγή των κανόνων
Οι επιτυχίες του, αν και νόμιμες εκείνη την εποχή, προκάλεσαν το ενδιαφέρον των αρχών των Η.Π.Α.. Το αποτέλεσμα ήταν ένας τετραετής δικαστικός αγώνας με μεγάλο ψυχολογικό και οικονομικό κόστος, από τον οποίο βγήκε αθώος. Ωστόσο, οι επενδυτές του δεν πήραν τα κέρδη που περίμεναν και ο Μαντέλ κήρυξε πτώχευση το 1995.
Η αμερικανική κυβέρνηση αντέδρασε άμεσα, τροποποιώντας τους νόμους και απαγορεύοντας τη μαζική αγορά δελτίων και τη χρήση αλγοριθμικών μεθόδων σε ΛΟΤΤΟ και λοιπές λοταρίες.
Η επιστημονική έρευνα που επιβεβαίωσε τη μέθοδο του Μαντέλ
Τον Ιούνιο του 2024, o Γερμανός ερευνητής Ραλφ Στόμερ δημοσίευσε την έρευνά του για τα επιτεύγματα του Μαντέλ, με τίτλο «Το πρόβλημα της Λοταρίας: Ακολουθώντας τη συνδυαστική συμπύκνωση του Στεφάν Μαντέλ».
Αναζητώντας την ακριβή μέθοδο που χρησιμοποίησε ο Μαντέλ και κέρδισε το ΛΟΤΤΟ 14 φορές, καταλήγει ότι στην πρώτη του επιτυχία στη Ρουμανία, ο Μαντέλ είχε σταθεί αρκετά τυχερός για να κερδίσει, αφού δεν κάλυψε μεγάλο αριθμό συνδυασμών. Συνεχίζει όμως αναφέροντας ότι αυτό δε μειώνει την αξία των επιτυχιών του, αφού ήταν ο πρώτος που ανέπτυξε ένα τέτοιο σύστημα.
Όπως γράφει ο Στόμερ στο «Συμπέρασμα» της έρευνάς του, ο Μαντέλ δεν αποκάλυψε ποτέ πως εξελίχθηκε η θεωρία του, ποια εργαλεία χρησιμοποιούσε και ποιο ήταν ακριβώς το σύστημά του. Ο Στόμερ καταλήγει ότι η ιδέα του Μαντέλ, την οποία ονόμαζε «συνδυαστική συμπύκνωση», έχει βάση στα μαθηματικά και δείχνει ότι ο Μαντέλ ήξερε τι έκανε. Παρατηρεί πόσο εντυπωσιακό είναι ότι ένας ερασιτέχνης, ένας «λογιστής χωρίς ιδιαίτερη εκπαίδευση», όπως έλεγε ο ίδιος ο Μαντέλ για τον εαυτό του, εξέλιξε τη θεωρία της «συνδυαστικής συμπύκνωσης» σε μια εποχή που η επιστημονική έρευνα επί του θέματος ήταν στα σπάργανα.
Το τέλος της διαδρομής
Σήμερα, ο Στεφάν Μαντέλ ζει ήρεμα, απομονωμένος στο τροπικό νησί Βανουάτου, στα ανοιχτά των ακτών της Αυστραλίας, παρέα με μέλη του παλιού του συνδικάτου. Σε συνέντευξή του στη ρουμανική εφημερίδα Bursa, είχε δηλώσει:
«Είμαι άνθρωπος που παίρνει ρίσκα, αλλά υπολογισμένα. Ακόμα και όταν ξυρίζομαι, υπάρχει μια μικρή πιθανότητα να κοπώ, να πάθω μόλυνση και να πεθάνω. Αλλά το κάνω. Οι πιθανότητες είναι υπέρ μου».
Ο Στεφάν Μαντέλ είναι ένας εξαιρετικός αναλυτής, ένας στρατηγικός νους που εκμεταλλεύτηκε τις αδυναμίες ενός συστήματος πριν αυτό θωρακιστεί. Δεν εξαπάτησε κανέναν. Απλώς έπαιξε με τους κανόνες. Και τους νίκησε.
Η ιστορία του αποτελεί έμπνευση, αλλά και υπενθύμιση ότι ακόμα και στα πιο τυχαία παιχνίδια, η γνώση και η στρατηγική μπορούν να αλλάξουν τα πάντα.
Τα 9 σκάνδαλα με απάτη σε καζίνο που συγκλόνισαν τον κόσμο
